Di sản thơ văn của Hoàng đế - Thi nhân Trần Nhân Tông
Heritage Poetry of Emperor – Poet Tran Nhan Tong
PGS.TS. Nguyễn Công Lý
Tóm tắt
Bài viết giới thiệu hành trạng sự nghiệp, đi sâu phân tích thơ văn hiện còn của Phật Hoàng Trần Nhân Tông, chỉ ra những nét đặc sắc độc đáo riêng, cụ thể là thơ ứng tác, thơ bang giao, thơ xuân, kệ và thơ Thiền, phú và ca, ngữ lục và truyện ký của Phật Hoàng. Từ đó bài viết kết luận: Thơ văn của Phật Hoàng Trần Nhân Tông có sự kết hợp hài hoà nhuần nhuyễn giữa tư duy Thiền học và tư duy văn học; giữa mỹ học Thiền với văn chương; giữa cảm quan tư tưởng triết học và cảm quan thế sự hiện thực, với lòng yêu nước và lòng tự hào văn hoá dân tộc cùng tinh thần lạc quan, yêu đời, vị tha của một nhân cách văn hoá lớn cùng sự rung động tinh tế, yêu tự do của nhà nghệ sĩ phóng khoáng, với sự hoà quyện khéo léo của một ngòi bút vừa cung đình, bác học lại vừa dân dã, bình dị trong một con người lịch lãm, từng trải.
Từ khóa: Hoàng đế, Thi nhân, Phật Hoàng, Mỹ học Thiền, Trần Nhân Tông.
ABSTRACT
The article introduces the status of his career, and profoundly analyses the existing literature of Sangharaja Tran Nhan Tong, pointing out the unique characteristics, namely improvised poetry, diplomatic poetry, spring poetry, gatha and Zen poetry, poetic essay and aria, recorded speech and legends. The article comes to a conclusion: The literature of the Royal Buddhist harmonises the combination between Zen thinking and literature thinking; between Zen aesthetics and literature; between sense of philosophical thought and sense of reality, with patriotism and pride of national culture and optimism, love of life, a selfless and major cultural personality, sophisticated emotion, freedom-loving of a generous artist, blended with the dexterity of a pen both royal, learned, and rustic and idyllic, in an experienced gentleman.
Keyword: Emperor, Poet, Sangharaja, Zen aesthetics, Tran Nhan Tong.