Cổ mẫu ông Đùng bà Đà: Từ huyền thoại đến tiểu thuyết Mẫu thượng ngàn của Nguyễn Xuân Khánh
Ong Dung Ba Da Archetype: From legend to Goddess of the Highlands novel of Nguyen Xuan Khanh
Phạm Văn Dự
Tóm tắt
Nguyễn Xuân Khánh là một trong những tác giả nổi bật của văn xuôi đương đại Việt Nam. Các tác phẩm của ông như Hồ Quý Ly, Mẫu Thượng ngàn, Đội gạo lên chùa luôn chú ý khai thác đề tài sức mạnh của văn hoa dân tộc trong dòng chày lịch sử vào những thời kỳ lịch sử đặc biệt. Bài báo này, dựa vào lý thuyết cổ mẫu, tập trung phân tích cổ mẫu ông Đùng bà Đà trong tiểu thuyết Mẫu Thương ngàn của Nguyễn Xuân Khánh. Ở đây, huyền thoại ông Đùng bà Đà không chỉ tồn tại trong những “mô thức cổ” trong đời sống tâm linh, chuyện kể dân gian, mà còn sống trong đời sống hiện đại, can dự vào các sự kiện xã hội, vào cuộc sống, số phận của các nhân vật, làm cho thực dân Pháp vừa thấy bí ẩn, vừa muốn lợi dụng, lại vừa sợ hãi. Khai thác cổ mẫu ông Đùng bà Đà, Nguyễn Xuân Khánh đã ca ngợi, khẳng định sức sống và sức mạnh bất diệt của văn hóa Việt Nam.
Từ khóa: Cổ mẫu, ông Đùng bà Đà, huyền thoại, Nguyễn Xuân Khánh
ABSTRACT
Nguyen Xuan Khanh is one of the renowned authors of contemporary Vietnamese prose. His works includes Hồ Quý Ly (a biography ), Goddess of the Highlands (Mẫu thượng ngàn), and Heading towards the pagoda with rice (Đội gạo lên chùa) which significantly examined topics regarding strong points of national culture in the flow of the history in special periods. Based on the theory of ancient samples, this article analyses the sample of Ong Dung and Ba Da in Goddess of the Highlands and argues that the legend of Ong Dung - Ba Da exists not only in the "ancient paradigms" of the spiritual life and folk tales but also in modern life, involving social events, the lives and the fates of the characters. In addition, the content also depicts characters’ destiny and social events, and these purpose to make French colonist to confure, worry and panic.. By employing the ancient style of Mr. Dung and Ms. Da, Nguyen Xuan Khanh has eloquently re-affirmed the immortal vitality and power of Vietnamese culture.
Keyword: Archetype, Ong Dung Ba Da, legend, Nguyen Xuan Khanh

Bài viết khác