Một số kết quả khảo sát về sự biến đổi của nhân vật thần từ trong thần thoại đến cổ tích thần kỳ Việt Nam
Survey results on the transformation of god characters from Vietnamese myths to fairy tales
Nguyễn Thị Dung
Tóm tắt
Tìm hiểu sự biến đổi của hệ thống nhân vật thần theo một quá trình mang tính xâu chuỗi, hệ thống từ thần thoại đến cổ tích thần kỳ Việt Nam, chúng ta sẽ thấy được những bước phát triển về trình độ nhận thức trong tư duy, trong đời sống tâm linh của xã hội, con người Việt Nam. Từ đó, thấy được sự phát triển trong diễn trình tư duy và diễn trình nghệ thuật bay bổng, lãng mạn của người xưa. Chúng ta còn thấy được những nét tương đồng và khác biệt trong nghệ thuật xây dựng nhân vật trong thần thoại và cổ tích. Đây cũng là yếu tố hấp dẫn và kích thích chúng tôi say mê nghiên cứu chủ đề này. Trong khuôn khổ bài viết, chúng tôi sẽ tập trung phân tích các nội dung sau: 1 – Khái niệm về nhân vật thần và phạm vi tư liệu truyện khảo sát; 2 – Mô tả và khảo sát nhân vật thần trong truyện thần thoại các dân tộc ít người Việt Nam; 3 – Mô tả và khảo sát nhân vật thần trong một số truyện cổ tích thần kỳ Việt Nam tiêu biểu; 4 – Nhận xét, đánh giá sự biến đổi của nhân vật thần từ thần thoại đến cổ tích thần kỳ thông qua kết quả khảo sát.
Từ khóa: Thần; thần thoại; truyện cổ tích thần kỳ; biến đổi; Việt Nam.
ABSTRACT
By understanding the transformation of god character system in a systematic and connective process from Vietnamese myths to fairy tales, we can observe development steps in awareness level in thinking, in spiritual life of Vietnamese people and the society, thereby being aware of the development in the thinking process and the high-faluting and romantic process in arts of the ancients. Similarities and differences can be observed in the art of character building in myths and fairy tales. This is also an attractive factor which stimulates us to study this topic passionately. Under the framework of this article, we will focus on analyzing the following contents: 1 - The concept of god character and the documentary scope of the survey; 2 - Description and survey of gods in myths of Vietnamese ethnic minorities ; 3 - Description and survey of god characters in some typical Vietnamese fairy tales; 4 - Remark and evaluation of the transformation of god characters from myths to fairy tales using survey results.
Keyword: God; myths; fairy tales; transformation; Viet Nam.